„Październik
Wyjaśnienie dla Pani. Zostałem tu zaproszony na międzynarodową konferencję pisarzy w 20
rocznicą wyzwolenia Belgradu. Temat, a raczej hasło Ćovek peva pośle rata. Przed wyjazdem dzwonił do mnie PAP, czy jadą i czy można ogłosić Człowiek śpiewa po wojnie. Poradziłem, żeby się jednak zastanowili. Później w Belgradzie wytłumaczono mi, że peva w tym wypadku oznacza tworzy albo może opiewa. Bliskość językowa zastawia pułapki. Nigdy się nie nauczę po serbsku, bo z chwilą gdy próbuję się odezwać, mam wrażenie, że przedrzeźniam. Na przykład proszę po serbsku mówi się molim, co mi się kojarzy z molestacją, z namolnością, i wstyd mi, że tak napieram. Na ogół Polacy nie mają podobnych skrupułów, kiedyś w Puli słyszałem, jak ktoś zamawiał jajecznicę, która zwie się tam kajgana — Kajdany z trzech jaj, tolko szybko!
Serbskie krzesło. Z hotelu autem przez śródmieście na inauguracyjny obiad wiozą mnie już wykąpanego. I odtąd staję się delegatem, uczestnikiem — notre ami et conjrere de Pologne — mam to już w głosie, w rękach, w nogach. Cudowna transmutacja! Ściskam dłonie i wydaję okrzyki. Wstępuje we mnie pełnomocna promienność, cały jestem w skurczach koegzystencji, gdy siedzącej obok mnie poetessie tłumaczę, co to jest Wawel. A jednocześnie kątem oka chłoną tę inną formację tła, tę odmienność mebli i potraw, zawsze nieco tajemniczą dlaczego właśnie tak czemuż to akurat w ten sposób Oparcia krzeseł mają tu jakiś nieznany mi relief, wyczuwam go plecami, dopasowuję się do niego, do obcego krzesła w obcym kraju, do serwety, do obrazu na ścianie, której ciemną zieleń znam może z oper, może ze snów... Inne wklęśnięcia, inne wypukłości. Inny dźwięk szkła, inne sosy. Wyszło to wszystko z zagadkowej głębi owych bałk i alw, tam się rodziło, kształtowało, w tej słodkopieprznej, wulkanicznej lawie ich tradycji, ich czasu — ja tu wskoczyłem nagle z Mazowsza, spod kapusty, i siedzę teraz słupkiem na fantazyjnym krześle, które mnie ciśnie w grzbiet.“(9)